لوگو سفید ایلیا
خانه ثبت شرکت
ثبت شرکت با مسئولیت محدود ثبت شرکت سهامی خاص ثبت شرکت سهامی عام ثبت شرکت تعاونی
ثبت برند
ثبت نشان و علامت تجاری ثبت لوگو استعلام برند
خدمات
ثبت صورتجلسات
تغییر آدرس شرکت تمدید هیئت مدیره نقل و انتقال سهام ورود و خروج شریک
خدمات اداری
ثبت طرح صنعتی ثبت اختراع اخذ کارت بازرگانی اخذ جواز تاسیس صنایع
خدمات مالیاتی
دفاتر پلمپ تجاری تشکیل پرونده مالیاتی اخذ کد اقتصادی ارزش افزوده
تماس با ما

مفهوم شرکت تجاری و موضوعات مرتبط


مفهوم شرکت تجاری و موضوعات مرتبط

در این مبحث مفهوم شرکت تجاری و برخی موضوعات مرتبط با شرکت های تجاری مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.

 مفهوم شرکت تجاری

همان گونه که قبلا بیان گردید قانونگذار در قانون تجارت و سایر مقررات تجاری، شرکت تجاری را تعریف نکرده است. به نظر یکی از حقوقدانان علت این امر اقتباس قانون تجارت ایران از قانون تجارت ۱۸۰۷ فرانسه است. بدین معنی که چون در قانون تجارت فرانسه شرکت تجاری تعریف نشده است قانون تجارت ایران نیز که اقتباس از قانون مزبور است، در خصوص آن ساکت است. ایشان سپس اشاره کرده اند علت عدم ذكر تعریف شرکت تجاری در قانون تجارت فرانسه بدان جهت بوده است که در ماده ۱۸۳۲ قانون مدنی شرکت تجاری تعریف شده است و لذا ضرورتی برای ذکر مجدد آن در قانون تجارت نبوده است ولی آنچه در قانون مدنی ما در تعریف شرکت آمده با حقیقت شرکت در حقوق تجارت متفاوت است. زیرا شرکت در حقوق تجارت ما ریشه در حقوق اروپایی دارد ولی شرکت در حقوق مدنی در درجه اول متکی بر موازین فقهی است.
توجیه مزبور راجع به حقوق فرانسه در صورتی قابل قبول است که در حقوق فرانسه بین شرکت مدنی و شرکت تجاری فرقی وجود نداشته باشد و تعریف شرکت در ماده ۱۸۳۲ ق.م فرانسه با مفهوم شرکت تجاری نیز انطباق داشته باشد. در حالی که با ملاحظه ماده ۱۸۳۲ قانون مزبور که شرکت را اینگونه تعریف می کند: «شرکت عقدی است که به موجب آن دو یا چند شخص توافق می کنند منافع احتمالی آورده مشترکی را بین خود تقسیم کنند.» روشن می شود که چنین انطباقی وجود ندارد. زیرا در حقوق فرانسه یکی از ارکان شرکت های تجاری، اشتغال به معاملات تجاری است که در ماده مذکور بحثی از آن به میان نیامده است. چنانچه یکی از حقوقدانان نیز به این ایراد اشاره کرده و آن را جامع و مانع ندانسته و نوشته اند: «این تعریف هم جامع و مانع به نظر نمی رسد زیرا در آن به انجام دادن اعمال تجاری اشاره ای نشده است. مثلا عدهای مال غیرمنقولی را به نحو اشاعه خریداری می کنند و قرار می گذارند منافع احتمالی فروش را بین خود تقسیم کنند. این عمل کاملا موافق با تعریف ماده ۱۸۳۲ ق.م فرانسه است ولی یک عمل تجاری نیست و تاجر در مفاهیم حقوقی ایران و فرانسه شخصی است که معمولا اعمال تجاری انجام می دهد در این صورت شرکت تجاری شرکتی است که به اعمال تجاری اشتغال دارد.
با سکوت قانون تجارت و مقررات تجاری دیگر راجع به تعریف شرکت تجاری، این سؤال مطرح می شود که آیا ما نیز می توانیم همانند حقوق فرانسه از تعریف شرکت مذکور در ماده ۵۷۱ ق.م استفاده کنیم و آن را به شرکت به مفهوم تجاری تسری و تعمیم بدهیم؟

پاسخ سوال فوق منفی است. زیرا همانگونه که یکی از حقوقدانان اشاره کرده اند: «در شرکت به مفهوم تجاری آن هدف شرکا از تشکیل آن چیزی جز بردن سود و تقسیم آن نمی باشد در حالی که در شرکت به مفهوم مدنی هدفهای دیگری غیر از هدف مزبور از قبيل هدفهای فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی و مانند آنها می توانند عامل تشکیل و ثبت شرکت گردند».
همچنین به دلیل اینکه نتیجه شرکت در حقوق مدنی اشاعه در مالکیت است. بدین معنی که رابطه مالکیت هریک از شرکا با آوردهی خود قطع نمی شود بلکه فقط از مالکیت مفروز به مالکیت مشاعی تبدیل می شود ولی در شرکت به مفهوم تجاری آن به دلیل برخورداری شرکت از شخصیت حقوقی مطابق ماده ۵۸۳ ق.ت، رابطه شرکا با آوردهی خود اعم از نقدی و غیرنقدی قطع می شود و مجموع آوردهها که سرمایه شرکت را تشکیل میدهد در مالکیت شخص حقوقی (شرکت) قرار می گیرد.
با توجه به سکوت قانونگذار در مورد تعریف شرکت تجاری، حقوقدانان سعی نموده اند با ارائه ی تعریفی از شرکت تجاری این نقیصه را برطرف نمایند که هرکدام از یک منظر به شرکت تجاری نگریسته و بر همان اساس آن را تعریف کرده اند و به همین دلیل اکثر تعریفهایی که شده است خالی از ایراد نمی باشد که به برخی از آنها اشاره می شود.
1- دکتر منصور صقری شرکت تجاری را اینگونه تعریف کرده اند: «شرکت عهدی است که به وسیله آن دو یا چند شخص توافق می کنند آورده هایی را به منظور تقسیم منافع احتمالی مشترکا مورد تجارت قرار دهند.
ایراداتی به شرح زیر به تعریف فوق وارد شده است. اولا، تعبیر به عهد و قرارداد از شرکت صحیح نیست زیرا مطالعه قوانین و مقررات تجاری نشان میدهد که در این مقررات، شرکت بیشتر یک شخص حقوقی تلقی شده است تا یک قرارداد.
ثانيا، در تعریف مزبور، شخصیت حقوقی که از عناصر سازنده و بسیار مهم شخص حقوقی از جمله شرکتهای تجاری است جزء ماهیت شرکت تجاری محسوب نشده است.
۲- دکتر ستوده تهرانی شرکت تجاری را اینگونه تعریف کرده است: «شرکت تجاری عبارت است از سازمانی که بین دو یا چند نفر تشکیل می شود که در آن هریک سهمی به صورت نقد یا جنس یا کار خود در بین می گذارند تا مبادرت به عملیات تجارتی نموده و منافع و زیان های حاصله را بین خود تقسیم کنند.»
ایرادی که بر تعریف فوق وارد بوده این است که از یک طرف از شرکت به عنوان یک سازمان یاد شده و از طرف دیگر لازمه تشکیل این سازمان را وجود حداقل دو یا چند نفر مطرح کرده اند در حالی که سازمان ملازمه با وجود دو یا چند نفر ندارد بلکه با یک نفر نیز می توان سازمان موردنظر را تشکیل داد.
ایراد دیگری که با توجه به ماده ۲ لایحه اصلاحی قسمتی از قانونی تجارت مصوب ۱۳۴۷ ظاهر می شود این است که ایشان موضوع فعالیت شرکت تجاری را عملیات یا معاملات تجاری دانسته اند و حال آنکه طبق ماده ۲ قانون مزبور، شرکتهای سهامی حتی اگر فعالیت تجاری نیز انجام ندهند تجاری محسوب میشوند و در واقع این شرکتها بیشتر از آنکه دارای ماهیت تجاری باشند دارای شکل تجاری می باشند. البته این ایراد اگرچه امروزه قابل طرح است ولی با توجه به اینکه تعریف شرکت تجاری که از سوی دکتر ستوده ارائه گردیده مربوط به قبل از ۱۳۴۷ یعنی قبل از تصویب لایحه اصلاحی بوده است. در زمان خودش ایراد محسوب نمی شد. زیرا مطابق ماده ۲۱ قانون تجارت ۱۳۱۱، موضوع شرکت سهامی نیز، فعالیت های تجاری بوده است و مقرر میداشت:
شرکت سهامی شرکتی است که برای امور تجارتی تشکیل و سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام محدود به سهام آنها است.»
٣- تعریف دیگری که از سوی دکتر اسکینی برای شرکت تجاری ارائه گردیده به این شرح است: «شرکت تجاری، قراردادی است که به موجب آن یک یا چند نفر توافق می کنند سرمایه مستقلی را که از جمع آوری های آنها تشکیل میشود ایجاد کنند و به مؤسسه ای که برای انجام مقصود خاصی تشکیل می گردد اختصاص دهند و در منافع و زیان های احتمالی حاصل از به کارگیری سرمایه سهیم شوند.
تعریف فوق نیز مانند تعریفهای قبلی خالی از اشکال و ایراد نمی باشد که به چند مورد اشاره می شود. ایراد اول آن است که در تعریف مزبور از یک طرف از شرکت به عنوان قرارداد تعبیر شده و از طرف دیگر آن را بین یک یا چند نفر قابل تحقق دانسته اند که این امر با ماهیت قراردادی شرکت قابل جمع نمی باشد. زیرا هیچ قراردادی با کمتر از دو نفر قابل تشکیل نیست و قانونگذار در ماده ۱۸۳ ق.م، وجود دو نفر را برای تشکیل هر عقد و قراردادی لازم و ضروری دانسته است.

ایراد دوم آن است که از تشکیل دهندگان ثبت شرکت ها که به موجب تعریف فوق در واقع اطراف قرارداد محسوب می شوند به عنوان «نفر» یاد شده است. با توجه به اینکه واژه «نفر» ظهور در شخص حقیقی و انسان دارد از این حیث قلمرو شرکت تجاری محدود به اشخاص حقیقی شده است در حالی که با توجه به مواد قانونی از جمله ماده ۵۸۸ ق.ت که مقرر می دارد: «شخص حقوقی می تواند دارای کلیه حقوق و تکالیفی شود که قانون برای افراد قائل است مگر حقوق و وظایفی که بالطبيعه فقط انسان ممکن است دارای آن باشد...» روشن می شود از حیث شریک شرکت تجاری شدن فرقی بین اشخاص حقیقی و اشخاص حقوقی وجود ندارد و دلیلی بر اختصاص حق عضویت در شرکت تجاری برای اشخاص حقیقی وجود ندارد. بنابراین شرکت تجاری می تواند با دو شخص حقیقی، دو شخص حقوقی یا یک شخص حقیقی و یک شخص حقوقی و یا بیشتر تشکیل شود.
البته ایراد مربوط به بکارگیری واژه «نفر» به جای شخص در تعریف فوق، در مواد متعددی از قانون تجارت مانند مواد ۹۴، ۱۱۶، ۱۴۱ و ۱۸۳ نیز قابل طرح می باشد که قانونگذار نیز به جای واژه «شخص» از واژه «نفر» از شرکای شرکتهای تجاری تعبیر آورده است.
۴- یکی از حقوقدانان شرکت تجاری را اینگونه تعریف کرده است: «رابطه یا نهادی برآمده از توافق میان دو یا چند شخص که با اختصاص بخشی از دارایی خود به منظوری خاص تحت عنوان شخصیت حقوقی مستقل به قصد تحصیل سود تشکیل می گردد».
نکته قابل توجه این است که حقوقدان مزبور تعریف مذکور را با ملاحظه مقررات قانونی در ایران برای شرکتهای تجاری ارائه نموده اند و از این جهت از جامعیت برخوردار نبوده و نمی توان آن را برای شرکت های تجاری در سایر کشورها نیز در نظر گرفت. زیرا برخلاف آنچه در تعریف آمده شرکت لزوما ناشی از توافق دو یا چند شخص نمی باشد بلکه در اکثر کشورها، شرکت های تک شریکه به رسمیت شناخته شده است که با اراده شخص واحدی تشکیل می گردد و نیازمند هیچگونه توافقی نمی باشد.
یکی از ابهامات در تعریف فوق، ماهیت رابطه با تهاد موردنظر است و همچنین اینکه اشخاص قسمتی از دارایی خود را به منظوری خاص تحت عنوان شخصیت حقوقی مستقل اختصاص می دهند یعنی چه؟ اولا خود عبارت «منظوری خاص» ابهام دارد که هدف از اختصاص دارایی برای تشکیل شرکت تجاری چیست؟ ثانیا از عبارت «تحت عنوان شخصیت حقوقی» استفاده میشود که اشخاص قسمتی از دارایی خود را به مؤسسه ای که موجودیت دارد اختصاص می دهند در حالی که شرکت تجاری بعد از اختصاص دارایی ایجاد می شود. در نهایت به نظر می رسد اطلاق شخصیت حقوقی به شرکت تجاری چندان دقیق نبوده و باید به جای آن از شخص حقوقی تعبیر آورد که این شخص حقوقی مانند اشخاص حقیقی دارای شخصیت حقوقی است که در واقع وجه اشتراک اشخاص حقیقی و اشخاص حقوقی برخورداری هرکدام از آنها از شخصیت حقوقی است که براساس آن می توانند طرف حق و تکلیف قرار گیرند.
۵- با توجه به ایراداتی که تعریف های ذکر شده دارد یکی از حقوقدانان تصریح نموده است که امکان ارائه یک تعریف جامع و کامل برای شرکت تجاری ممکن نمی باشد و ضرورتی هم برای دستیابی به آن وجود ندارد و بر همین اساس به ارائه ی یک تعریف ساده از شرکت تجارتی بسنده نموده اند. به نظر ایشان «شرکت تجارتی شکل تحول یافته شرکت مدنی است. وجه بارز این تحول، ایجاد شخصیت حقوقی جدید در نتیجه عقد شرکت است.»
به نظر می رسد شرکت تجاری را در حقوق کنونی ایران می توان اینگونه تعریف کرد: قراردادی است که بین دو یا چند شخص با اختصاص آورده ای برای ایجاد یک شخص حقوقی جهت انجام فعالیت های تجاری به منظور تحصیل سود تشکیل می شود.» شاید ایراد شود که شرکتهای سهامی مطابق ماده ۲ لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت مصوب ۱۳۴۷، تجاری می باشند حتی اگر موضوع فعالیت آنها تجاری نباشد. پاسخ ایراد مزبور آن است که تعریف فوق ناظر به شرکتهای تجاری است که ماهیت تجاری دارند یعنی به فعالیت های تجاری مشغول می باشند و شامل آن دسته از شرکتهای تجاری که از نظر شکلی تجاری هستند مانند شرکت سهامی نمی شود. در واقع تجاری تلقی کردن شرکتهای سهامی در صورتی که موضوع عملیات آنها بازرگانی نبوده جنبهی استثنایی دارد و بر همین اساس نیز حکم قانونگذار در ماده ۲ قانون مزبور اختصاص به شرکتهای سهامی دارد و نمی توان آن را به سایر شرکتهای تجاری تعمیم و تسری داد.

پل ارتباطی مجتمع ثبتی و حقوقی ارزان ثبت

شماره تماس موسسه ثبت شرکت ارزان ثبت

  • شعبه کرج: 137 32 – 026
  • شعبه تهران :119 55 266 – 021
  • سامانه ی پیامکی: 32 52 52 32
  • سامانه ی تخصصی ثبتی و حقوقی  https://nocr-ag.ir

کلیه مراحل و شرایط و مشاوره های تخصصی و رایگان مجتمع ارزان ثبت در حوزه ثبت شرکت ( مراحل ثبت شرکت و تنظیم صورتجلسات شرکتها ) خدمات نام و علائم تجاری ( برند ) و انتخاب نام و اسم شرکت در اداره مالکیت صنعتی شامل ( ثبت برند ، ثبت علامت تجاری  و ثبت برند بین المللی ( مادرید ) - ثبت طرح صنعتی و  ثبت بین المللی طرح صنعتی) -   ثبت اختراع  و ثبت بین المللی اختراع ) همچنین اموراخذ کارت بازرگانی در اتاق بازرگانی استانها ی کشور ) و کلیه خدمات اداری و اخذ انواع مجوزها در کل مراجع ذیصلاح ، همچنین امور حقوقی ( دعاوی کیفری ، خانواده و حقوقی کلیه دادگاه ها ) و تهیه و تدوین و تنظیم انواع قرارداد های تخصصی درسراسر ایران.

ارائه دهنده خدمات جامع ثبتی، حقوقی و اداری
ما در هر زمان کنار شما هستیم.

مجتمع ایلیا با دارا بودن دپارتمان های مجزا و با برخورداری از مشاوران برتر ثبتی و حقوقی درراستای ارائه ی خدمات با اقل هزینه ها و در کوتاه ترین زمان ممکن تلاش می نماید

اسامی شرکت های بازرگانی

اسم شرکت جزء مهم ترین و شاخص ترین گام برای ثبت برند است که شباهتی به اسم ثبت شده قبلی نداشته باشد . برای تشخیص مراجعه و جستجو اطلاع به سایت مراجعه می نمایید .

شرایط صحت انتخاب نام شرکت

شرایط صحت انتخاب نام شرکت - در حقوق ایران همانطور که اشاره شد، نام شرکت باید دارای شرایط زیر باشد:اولاً نام یا عنوان از نظر ماهیت یا طریقۀ استفادۀ آن خلاف موازین شرعی نباشد.ثانیاً خلاف نظم عمومی و اخلاق حسنه نباشد.ثالثاً موجبات فریب مراکز تجاری یا عمومی را نسبت به ماهیت مؤسسه یا شرکتی

کلیات و روند ثبت شرکت تجاری

کلیات و روند گام به گام ثبت شرکت ها تجاری -برای تأسیس هر نوع شرکت تجاری ابتدا لازم است به قسمت تعیین نام در واحدهای ثبت شرکت های مراکز استانها مراجعه شود و نام مناسب و منطبق با ضوابط و مقرراتی که قبلا گفته شد برای شرکت تعیین گردد.

ثبت تاسیس شرکت

گونه ای از شرکت که تحت تسلط و چیرگی قانون و قوانین تجارتی تشکیل می شود و مقصود و نیت از تشکیل و به وجود آوردن آن به دست آوردن سود و رجحان و تقسیم نمودن آن در میان اعضا می باشد و تمامی فعالیت های شرکت اطراف کارهای تجاری و بازرگانی را در بر می گیرد.

تعریف هیأت موسس شرکت ها

در شرکت تعاونی، هیأتی تعریف شده است که هیأت موسس نام دارد و جایگاه و وظایف آن به طور تقریبی شبیه موسسین شرکت سهامی ( نه مجمع موسس ) می باشد در این مقاله به تعریف بیشتری در مورد هیأت موسس پرداخته می شود

جستجو برای انتخاب نام شرکت

افرادی حقوقی همانند افراد حقیقی برای خود اسمی دارند. بنابراین برای ثبت شرکت نیاز است که طبق نوع شرکت و موضوع آن و مبلغی که میتواند هزینه کند نامی را انتخاب نماید تا خود را با اسم متفاوت از دیگر رقبا جدا کند.

تفاوت شرکت تعاونی با شرکت سهامی خاص

شرکتهای تعاونی با شرکت های سهخامی خاص تفاوتی هایی چه در شرایط ثبت و چه در ارائه مدارک باهم دارند که در این مقاله به آنها اشاره می شود لطفا مطالعه نمایید

انواع شرکت های تجاری در حقوق ایران

در ماده ۲۰ قانون تجارت انواع شرکت های تجاری در هشت قسم بر شمرده شده است، در مواد دیگر قانون تجارت و سایر قوانین به گونه های دیگری از شرکت تجاری اشاره شده که هر چند ویژگی های خاصی دارند، اما از لحاظ ماهیت به یکی از هشت نوع ذکر شده در ماده ۲۰ بر می گردد.

تشریفاتی بودن قرارداد ثبت شرکت تجاری

تبدیل سرمایه های فردی به سرمایه جمعی و برخورداری شرکت تجاری از شخصیت حقوقی و مزایای آن مستلزم رعایت پاره ای از تشریفات است که وجه ممیز شرکت های مدنی از شرکت های تجاری است. رعایت نکردن این شرایط ممکن است مانع تشکیل و ثبت شرکت تجاری و یا برخورداری از شخصیت حقوقی شود؛ برای مثال، قانونگذار در مورد شرکت

مفهوم شرکت مدنی

مفهوم شرکت مدنی - قانونگذار شرکت را به عنوان یکی از عقود معین در کنار سایر عقود معین در فصل هشتم از باب سوم جلد اول قانون مدنی معرفی و به بیان احکام و آثار آن پرداخته است.ماده ۵۷۱ ق.م در مقام معرفی شرکت مقرر داشته است: «شرکت عبارت است از اجتماع حقوق مالکين متعدد در شيء واحد به نحو اشاعه»..

مشاوره آنی
فرم ارسال نظر و سوال

پاسخ دادن به :

ارسال با تشکر از ارسال نظر . پس از تایید نظر شما درج خواهد شد
در فرم پر شده خطاهایی وجود دارد. لطفا آنها را بررسی کنید.
اعتبارسنجی فرم موفق بود!

جهت مشاوره رایگان کی با شما تماس بگیریم ؟